Απόφαση του Αρείου Πάγου ανοίγει το δρόμο για αναίρεση μικρών αποζημιώσεων για ψυχική οδύνη

Χρηματική Ικανοποίηση για Ψυχική Οδύνη – Ηθική Βλάβη (ΑΚ 932) Το ύψος των επιδικαζόμενων ποσών ελέγχεται αναιρετικά (κατ΄άρθρ. 559 αρ.1 ή 10 ΚΠολΔ) Αναιρείται Εφετειακή Απόφαση που επιδίκασε εξευτελιστικά ποσά
Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς το ύψος του ποσού της επιδικασθείσης χρηματικής ικανοποίησης, πρέπει να ελέγχεται αναιρετικά, για το αν παραβιάζεται ευθέως ή εκ πλαγίου (άρθρο 559 Κ.Πολ.Δικ. αναλόγως από τους αρ. 1 ή 19), η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος), αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας (Ολ.ΑΠ 9/2015).
Από το άρθρο 932 του Α.Κ. προκύπτει ότι σκοπός της διατάξεως είναι να επιτυγχάνεται μία υπό ευρεία έννοια αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη, λόγω της αδικοπραξίας, ώστε αυτός να απολαύει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως για ηθική βλάβη, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα.
Η Έννοια του Ευλόγου
Ουσιώδη χαρακτηριστικά της έννοιας του “ευλόγου” είναι κυρίως: το είδος και η βαρύτητα της προσβολής, η περιουσιακή, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των μερών και κυρίως του παθόντος, η βαρύτητα του πταίσματος του δράστη, η βαρύτητα του τυχόν συντρέχοντος πταίσματος του θύματος, οι όλες ειδικότερες συνθήκες πρόκλησης της ηθικής βλάβης. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να οδηγούν τον δικαστή να σχηματίσει την κατά το άρθρο 932 του Α.Κ εύλογη κρίση του (όχι κατά τις υποκειμενικές του ανέλεγκτες αντιλήψεις, αλλά) κατ’ εφαρμογή του αντικειμενικού μέτρου που θα εφάρμοζε και ο νομοθέτης, αν έθετε ο ίδιος τον κανόνα αποκατάστασης της ηθικής βλάβης στην ατομική περίπτωση.
Σε κάθε περίπτωση επιβάλλεται να τηρείται, κατά τον καθορισμό του επιδικαζόμενου ποσού, η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή και δη αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος) με την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια, όπως αυτά διαπιστώνονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση σε ορισμένο τόπο και χρόνο, που αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων. Και τούτο, διότι μια απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση, (όσον αφορά τον παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου, και στην δεύτερη, (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας τους, αφού το δικαστήριο επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι η έννοια της αναλογικότητας είναι έννοια αυστηρότερη του “ευλόγου” και συνακόλουθα το “εύλογο” εμπεριέχεται αναγκαίως στο “ανάλογο”.
Εν προκειμένω αναιρείται κατ΄άρθρ.559 αρ.1 ΚΠολΔ Εφετειακή απόφαση που επιδίκασε ως εύλογη αποζημίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω Ψυχικής Οδύνης :
12.000 ευρώ στη σύζυγο θανόντος (αντί 80.000 ευρώ πρωτοδίκως).
7.000 ευρώ σε καθένα από τα τέκνα (αντί των 80.000 πρωτοδίκως).
2.000 ευρώ στον γαμβρό.
8.000 ευρώ στην μητέρα.
2.000 ευρώ στον εγγονό.
(αντί των 20.000 ευρώ πρωτοδίκως στον γαμβρό, μητέρα και εγγονό.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβιάσθηκε η αρχή της αναλογικότητας, αφού τα επιδικασθέντα από το Εφετείο εξευτελιστικά ποσά κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπονται των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Έστω υπόψη ότι τα αντίστοιχα επιδικαζόμενα ποσά από τα Διοικητικά Δικαστήρια είναι πολλαπλάσια των αντιστοίχων επιδικαζόμενων από τα Πολιτικά Δικαστήρια.
Η απόφαση αυτή του Αρείου Πάγου ανοίγει τον δρόμο ώστε, οι νομικοί παραστάτες να τολμούν να προσφεύγουν στην αναιρετική διαδικασία, όταν (τα τελευταία χρόνια αποτελεί κοινή διαπίστωση), η υπέρμετρη μείωση των επιδικαζόμενων ποσών για Ψυχική Οδύνη ή Ηθική Βλάβη, από τα δευτεροβάθμια δικαστήρια, έχει καταντήσει οιωνοί εθιμικό δίκαιο. Άλλωστε όπως παρατηρεί και ο Στυλιανός Πατεράκης Αντιπρόεδρος ΑΠ στο έργο του «Χρηματική Ικανοποίηση λόγω Ηθική Βλάβης» Β΄ έκδοση Σελ. 428, «Η προσωπικότητα των ελλήνων δικαστών και κυρίως η επιμέλεια, το ήθος, η προσωπική αξιοπρέπεια και η πνευματική ελευθερία αυτών, αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα προκειμένου να λειτουργήσει στη χώρα μας, με ορθότερο τρόπο ο θεσμός της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής Βλάβης».
Διαβάστε περισσότερα στην Επιθεώρηση Συγκοινωνιακού Δικαίου



Προτεινόμενα Άρθρα

Συντάκτης: News Team

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ *