Άρθρο του Ιωάννη Παν. Βοτσαρίδη Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της INTERLIFE Α.Α.Ε.Γ.Α.*
Οι παλιότεροι τον θυμόμαστε. Ήταν εκείνος ο μικρός πήλινος κουμπαράς, συνήθως ένα γουρουνάκι, που μας έδιναν οι γονείς μας για να μάθουμε να βάζουμε κάτι στην άκρη. Μια δραχμή σήμερα, δύο αύριο. Και κάποια στιγμή ο κουμπαράς βάραινε.
Τότε, στις δεκαετίες του ’50, του ’60 και του ’70, η αποταμίευση ήταν σχεδόν μάθημα ζωής. Η Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης, στις 31 Οκτωβρίου, γιορταζόταν ακόμη και στα σχολεία. Γράφαμε εκθέσεις, οι γονείς και οι παππούδες έβαζαν κάτι στον κουμπαρά και, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, μαθαίναμε μια απλή αρχή: Δεν ξοδεύουμε σήμερα όλα όσα έχουμε, γιατί υπάρχει και το αύριο. Πέρασαν τα χρόνια.
Η Αποταμίευση πήρε άλλες μορφές: καταθέσεις, ιδιωτική ασφάλιση, επενδύσεις, ομόλογα, ακίνητα. Και ο πήλινος κουμπαράς σχεδόν εξαφανίστηκε από τα παιδικά δωμάτια. Μόνο που σήμερα οι νέοι άνθρωποι έχουν, ίσως, μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ να δημιουργήσουν τον δικό τους «κουμπαρά». Χρειάζονται χρήματα για να σπουδάσουν, να κάνουν τα πρώτα επαγγελματικά τους βήματα, να νοικιάσουν ένα σπίτι, να δημιουργήσουν αργότερα τη δική τους οικογένεια. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η αντίφαση.
Όταν ένας νέος ξεκινά να εργάζεται, οι αποδοχές του είναι συνήθως περιορισμένες. Η σκέψη της σύνταξης μοιάζει απίστευτα μακρινή. Η ιδιωτική ασφάλιση μπορεί να του φαίνεται πολυτέλεια και η επένδυση κάτι που θα εξετάσει …κάποτε.
Στα 25 ή στα 30 του χρόνια, ποιος σκέφτεται τι θα συμβεί μετά από σαράντα χρόνια; Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο άμεσο: «Πώς θα βγει ο μήνας;». Και είναι απολύτως κατανοητό. Ωστόσο, εδώ ακριβώς πιστεύω ότι πρέπει να ξαναδούμε την έννοια της Αποταμίευσης. Όχι ως κάτι που αφορά μόνο όσους έχουν υψηλά εισοδήματα, ούτε ως μια μεγάλη επένδυση που απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, αλλά ως νοοτροπία.
Ως τη συνήθεια να προβλέπεις λίγο περισσότερο την επόμενη μέρα. Και αυτή η συνήθεια, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να ξεκινά από πολύ νωρίς. Από το σπίτι και από το σχολείο. Από τα πρώτα χρόνια ενός παιδιού. Δεν ανακαλύπτουμε, βέβαια, κάτι καινούργιο.
Από την εποχή του Ησιόδου, που μιλούσε για τη δύναμη του «λίγο λίγο», μέχρι τους Αρχαίους Αθηναίους που διατηρούσαν αποθέματα σιτηρών για τις δύσκολες εποχές, μέχρι τη γνωστή ελληνική παροιμία «φασούλι – φασούλι γεμίζει το σακούλι», έχουν περάσει περισσότερα από 2.700 χρόνια.
Η λογική όμως παραμένει η ίδια: ο άνθρωπος θέλει να αισθάνεται ότι, αν αύριο κάτι πάει στραβά, δεν θα βρεθεί εντελώς απροετοίμαστος. Και εδώ τα σημερινά δεδομένα δεν είναι ευχάριστα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Ελλάδα παρουσίασε τη δεύτερη μεγαλύτερη μείωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών, κατά 3,7%, και τη μεγαλύτερη μείωση στο ποσοστό των επενδύσεων.
Θα μπορούσε κάποιος να πει, αναμενόμενο. Η ελληνική οικογένεια πιέζεται.Ακρίβεια, στέγαση, ενέργεια, καθημερινά έξοδα που συνεχώς αυξάνονται. Σωστά. Αλλά ακόμη και μέσα σε αυτές τις συνθήκες, νομίζω ότι αξίζει να κρατήσουμε ζωντανή μια πολύ απλή ιδέα: Να βάζουμε κάτι στην άκρη. Μπορεί να είναι ένας «γονικός κουμπαράς», ένας μικρός αποταμιευτικός λογαριασμός ή, αργότερα, ένα προσιτό πρόγραμμα ιδιωτικής ασφάλισης.
Δεν έχει τόσο σημασία το μέσο. Σημασία έχει να μάθει το παιδί, και αργότερα ο ενήλικας, ότι η πρόνοια για το αύριο δεν αρχίζει όταν περισσεύουν πολλά. Αρχίζει όταν αποφασίζουμε να κρατήσουμε στην άκρη λίγα. Επιπλέον, υπάρχει και κάτι ακόμη που πρέπει να μας απασχολήσει. Έχουμε μάθει στα παιδιά μας να καταναλώνουν. Να θέλουν το καινούργιο κινητό, το επόμενο παιχνίδι, το επόμενο ταξίδι, την επόμενη αγορά.
Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι με την ίδια επιμονή τα έχουμε μάθει και να περιμένουν, να ξεχωρίζουν το «θέλω» από το «χρειάζομαι», να κρατούν κάτι για αύριο. Και αυτή είναι ευθύνη πρώτα δική μας: της Οικογένειας, του Σχολείου, της Κοινωνίας. Γιατί η Αποταμίευση δεν είναι μόνο οικονομικό θέμα. Είναι τρόπος σκέψης. Είναι αυτοπειθαρχία. Είναι Πρόνοια. Και, τελικά, είναι ένα μικρό μάθημα ανεξαρτησίας.
Ίσως, λοιπόν, να αξίζει να ξαναβάλουμε έναν κουμπαρά στο παιδικό δωμάτιο. Όχι τόσο για τα χρήματα που θα μαζέψει, αλλά για τη συνήθεια που θα δημιουργήσει.
*Αναδημοσίευση από το Interlife Magazine Σεπτέμβριος 2026, Τεύχος 73
