Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε την Έκθεσή της για τις Καταναλωτικές Τάσεις 2023.
Εξετάζει την οικονομική δυνατότητα των καταναλωτών εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης κόστους ζωής και διερευνά εάν όλοι οι καταναλωτές, ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά τους, αντιμετωπίζονται δίκαια. Τα πορίσματα της έκθεσης βασίστηκε σε διάφορες πηγές δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων έρευνας του Ευρωβαρόμετρου που ανατέθηκε από την EIOPA.
Η ανάλυση της EIOPA αποκαλύπτει ότι η συνεχιζόμενη κρίση κόστους ζωής επηρεάζει τους καταναλωτές ασφαλίσεων και συντάξεων και τη σχέση τους με χρηματοοικονομικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Το ένα τρίτο των καταναλωτών της ΕΕ είδε τα ασφάλιστρά τους να αυξάνονται για επιλεγμένους τομείς δραστηριότητας, ενώ οι απαλλαγές- το χρηματικό ποσό που πρέπει να πληρώσουν οι ασφαλισμένοι πριν καλύψουν τις αποζημιώσεις οι ασφαλιστικές εταιρίες- αυξήθηκε επίσης για τους καταναλωτές κατά 17%.
Αν και αυτές οι εξελίξεις μπορεί να δικαιολογούνται λόγω του αυξανόμενου κόστους για τους ασφαλιστικές εταιρίες-, έχει ωθήσει ορισμένους καταναλωτές να αναστείλουν, να παραδώσουν ή να ακυρώσουν τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα τους, αφήνοντας ορισμένα από αυτά υποασφαλισμένα και εκτεθειμένα σε μελλοντικούς κινδύνους.
Οι καταναλωτές της ΕΕ έχουν τώρα χαμηλότερη εμπιστοσύνη για την επίτευξη μιας οικονομικά άνετης συνταξιοδότησης σε σύγκριση με πέρυσι (μείωση 3 ποσοστιαίες μονάδες). Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι οι εθνικές εποπτικές αρχές και οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις έχουν λάβει ορισμένα μέτρα για να εξασφαλίσουν τη συνεχή δίκαιη μεταχείριση των καταναλωτών κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης.
Πέρα από τις μακροοικονομικές εξελίξεις, τα στοιχεία καταδεικνύουν ανησυχίες σχετικά με τη δίκαιη μεταχείριση των παραδοσιακά υφιστάμενων διακρίσεων και των ευάλωτων καταναλωτών.
Η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου της EIOPA δείχνει σαφές χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά την πρόσβαση σε ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα. Στις γυναίκες στην ΕΕ είναι δέκα ποσοστιαίες μονάδες λιγότερη η οικονομική εμπιστοσύνη για τη συνταξιοδότηση. Ένα μη αμελητέο ποσοστό των καταναλωτών της ΕΕ δήλωσε ότι τους φέρονται άδικα λόγω προσωπικών χαρακτηριστικών που δεν συμμορφώνονται με την πλειοψηφία. Τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα που δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των καταναλωτών στο σχεδιασμό και τη διανομή τους, βρέθηκε ότι συμβάλλουν σε τέτοιες περιπτώσεις οικονομικού αποκλεισμού. Ωστόσο, η EIOPA έχει παρατηρήσει πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη προϊόντων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παραδοσιακά διακρίσεων και ευάλωτων καταναλωτών.
Οι κίνδυνοι σχέσης ποιότητας/τιμής εξακολουθούν να υφίστανται, ειδικά με ορισμένα ασφαλιστικά προϊόντα που συνδέονται με μονάδες και υβριδικά. Οι εθνικές εποπτικές αρχές σε όλη την Ευρώπη συνεχίζουν να επισημαίνουν τα τρέχοντα ζητήματα σε αυτό το τμήμα της αγοράς λόγω του υψηλού κόστους, της υψηλής πολυπλοκότητας και, κατά καιρούς, της κακής απόδοσης τέτοιων προϊόντων. Ενώ οι καταναλωτές γενικά αισθάνονται ότι τα προϊόντα που αγοράζουν προσφέρουν καλή σχέση τιμής απόδοσης, τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι τα επενδυτικά προϊόντα που βασίζονται στην ασφάλιση κρίνονται λιγότερο ευνοϊκά από αυτή την άποψη, με το ένα τρίτο των ευρωπαίων καταναλωτών να πιστεύει ότι τα προϊόντα τους δεν προσφέρουν αξία.
Η έκθεση της EIOPA για τις τάσεις των καταναλωτών για το 2023 υπογραμμίζει πρόσθετες εξελίξεις στον ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό τομέα της ΕΕ, όπως:
Η πώληση ασφάλισης μέσω ψηφιακών καναλιών έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με το ένα τέταρτο των καταναλωτών ασφάλισης στην ΕΕ να έχουν αγοράσει τουλάχιστον ένα προϊόν μέσω διαδικτύου. Αυτή η τάση, ωστόσο, ποικίλλει πολύ μεταξύ των κρατών μελών και επικεντρώνεται σε προϊόντα που δεν αφορούν ζημίες.
Οι καλύτερες γνωστοποιήσεις, τα βελτιωμένα μέτρα διαφάνειας και οι πρωτοβουλίες χρηματοοικονομικής παιδείας έχουν αυξήσει την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σχετικά με τις συντάξεις. Ωστόσο, μόνο το 42% των καταναλωτών της ΕΕ πιστεύουν ότι θα έχουν αρκετά κεφάλαια για να ζήσουν άνετα στη συνταξιοδότηση. Περαιτέρω ενίσχυση της ευαισθητοποίησης των καταναλωτών για τις συντάξεις θα μπορούσε να επιτευχθεί με εργαλεία παρακολούθησης συντάξεων και πίνακες εργαλείων που δίνουν στους καταναλωτές μια επισκόπηση του αναμενόμενου συνταξιοδοτικού εισοδήματός τους και τους βοηθούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Όλο και περισσότεροι καταναλωτές σκέφτονται ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα με χαρακτηριστικά βιωσιμότητας. Στο μέλλον, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι ισχυρισμοί βιωσιμότητας των εταιρειών είναι τεκμηριωμένοι και όχι παραπλανητικοί.
Αρκετές εθνικές εποπτικές αρχές ανέφεραν περιπτώσεις λανθασμένων πωλήσεων λόγω ανεπαρκών δοκιμών απαιτήσεων και αναγκών, παράβλεψης προτιμήσεων βιωσιμότητας, ανεπαρκών αποκαλύψεων πληροφοριών ή σύγκρουσης συμφερόντων.
Τα ζητήματα διασταυρούμενων πωλήσεων που σχετίζονται με προϊόντα ασφάλισης πιστώσεων και πληρωμών εξακολουθούν να υφίστανται ακόμη και μετά την προειδοποίηση της EIOPA που εξέδωσε πέρυσι.
Η Petra Hielkema, Πρόεδρος της EIOPA δήλωσε: «Αν και οι ασφαλιστικές εταιρίες- και οι πάροχοι συντάξεων στην ΕΕ καταβάλλουν προσπάθειες για να εξασφαλίσουν δίκαιη μεταχείριση των καταναλωτών, πρέπει να γίνουν περισσότερα για να διασφαλιστούν δίκαια αποτελέσματα για όλους. Η εποπτική κοινότητα στην Ευρώπη πρέπει επίσης να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτρέψει τα ελάχιστα προβληματικά προϊόντα που έχουμε εντοπίσει να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους ασφαλιστικούς και συνταξιοδοτικούς τομείς, που παρέχουν ζωτικής σημασίας χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σε καταναλωτές και επιχειρήσεις».
