Ενώ η παγκόσμια οικονομική προοπτική παραμένει αβέβαιη και στενά συνδεδεμένη με τις τάσεις του πληθωρισμού και των αποφάσεων των κεντρικών τραπεζών επί της νομισματικής πολιτικής, οι ανησυχίες μας για τα αγροτικά προϊόντα ενισχύθηκαν στο δεύτερο τρίμηνο του 2023.
Το υψηλό κόστος παραγωγής, οι τεταμένες εμπορικές σχέσεις και ο αυξημένος κίνδυνος από τις καιρικές συνθήκες θα συνεχίσουν να επιβαρύνουν την παγκόσμια αγροτική παραγωγή και τους επόμενους μήνες.
Παρά την πτώση των τιμών των τροφίμων από τα μέσα του 2022, αυτές παραμένουν υψηλές σε σχέση με την ιστορικότητά τους (Σχ. 1). Διάφορες χώρες υπό την ηγεσία της Ινδίας, ανακοίνωσαν πως θα διατηρήσουν τους περιορισμούς εξαγωγής τροφίμων κατά το δεύτερο μισό του έτους, που είχαν τεθεί σε ισχύ ως αντίμετρο στις υψηλές τιμές πριν περίπου ένα έτος. Τα μέτρα αυτά θα συνεχίσουν να περιορίζουν το διεθνές εμπόριο σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία τα αποθέματα δημητριακών βρίσκονται σε υψηλή συγκέντρωση. Για παράδειγμα, η Κίνα αυτή τη στιγμή διατηρεί πάνω από το 50% του παγκόσμιου αποθέματος σιτηρών (Σχ.2)
Σχ. 1Δείκτης τιμών αγροτικών προϊόντων (Παγκοσμίως, 100 = 2014-2016) Σχ. 2Κατανομή αποθεμάτων σιτηρών ανά χώρα(1960-2022, % παγκόσμιας κατανάλωσης)
Πηγή : FAO, Coface
Πηγή : USDA, Coface
Τα αγροτικά προϊόντα παραμένουν στο επίκεντρο του γεωπολιτικού παιχνιδιού. Οι προμήθειες σιτηρών αποτελούν ένα από τα κύρια μέρη της στρατηγικής του Βλαντιμίρ Πούτιν, και αυτή η μόχλευση, επισημοποιούμενη και από τη δημιουργία ναυτικού διαδρόμου εντός της Μαύρης Θάλασσας, θα διατηρηθεί όσο και ο πόλεμος. Η συμφωνία, η οποία είναι ευαίσθητη μιας και ανανεώνεται κάθε δύο μήνες, επιβεβαιώνει την πίεση στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα δημητριακών σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Τέλος, η αυξανόμενη συχνότητα των κλιματικών και μετεωρολογικών ανωμαλιών θα αυξήσει την αστάθεια των τιμών των αγροτικών προϊόντων. Στο βόρειο ημισφαίριο, οι τρέχουσες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών και σημαντικής έλλειψης νερού θα επηρεάσουν τις σοδειές των δημητριακών (σιτάρι, καλαμπόκι) μέχρι το τέλος του έτους. Ακόμη, η σχεδόν βέβαιη παρουσία (>90%) του φαινομένου El Niño από το τρίτο τρίμηνο του 2023 θα ενισχύσει τις υπάρχουσες εντάσεις. Το φαινόμενο αυτό επιφέρει θερμότερο και ξηρότερο από το σύνηθες καιρό στην περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού προς την Ινδία και θα καταστήσει εντονότερα τα φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής. Σε απόλυτους όρους, η παραγωγή διαφόρων δημητριακών προϊόντων (ζάχαρη, φοινικέλαιο, δημητριακά) θα επηρεαστεί από το τέλος του 2023 και μετά.
Σε αυτό το σκηνικό, οι τιμές των αγροτικών προϊόντων βρίσκονται ήδη σε άνοδο, όπως σε άνοδο βρίσκεται η τιμή στη ζάχαρη, το σιτάρι, το καλαμπόκι και το κακάο. Η ζάχαρη αποτελεί έναν καλό δείκτη των μελλοντικών τάσεων, καθώς συνδυάζει όλους τους τρέχοντες κινδύνους: αποτελεί αντικείμενο περιορισμών εξαγωγών από τους κύριους παραγωγούς, ενώ οι τιμές του Brent αργού πετρελαίου υποστηρίζουν τη ζήτηση της ζάχαρης για την παραγωγή βιοαιθανόλης. Επιπροσθέτως, η πρόβλεψη του καιρού ενισχύει την αβεβαιότητα για τα επίπεδα παραγωγής εντός του 2023 για τους μεγαλύτερους παγκόσμιους παραγωγούς (Βραζιλία, Ινδία και ΕΕ).
